Που θα μας βρείτε

maps

ΓΕΩΡΓΙΑ ΛΕΛΛΟΥ
Αγιογράφος

Π. Ηλιάδη 9
Ελευσίνα τ.κ. 19200
Τηλ. 210 2611575
e-mail: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

NewsLetter

captcha

Ψηφιδωτά της Πρωτοβυζαντινής περιόδου

Την περίοδο αυτή τα ψηφιδωτά είναι πιο αξιόλογα και περισσότερα από τις τοιχογραφίες.
Οι βυζαντινοί καλλιτέχνες με αυτά διακοσμούσαν δάπεδα και τοίχους, γιατί έδιναν στα έργα τους τη μεγαλοπρέπεια και τη λαμπρότητα που ήθελαν.
Από τον 5ο αιώνα στην Κωνσταντινούπολη σώζονται λίγα δείγματα που αφορούν δάπεδα, όμως στη Θεσσαλονίκη βρίσκουμε σημαντικές ψηφιδωτές διακοσμήσεις σε πολλούς ναούς.


Στο ναό του Αγίου Γεωργίου (Ροτόντα), ο Χριστός που υπήρχε στο μεγάλο τρούλο έχει καταστραφεί, αλλά στη βάση του σώζονται οικοδομήματα που προβάλλουν σε χρυσό βάθος και μπροστά τους στέκονται άγιοι σε στάση δεήσεως. Τα τοξωτά ανοίγματα από κάτω διακοσμούνται με πτηνά, φρούτα και άνθη, μέσα σε ομοιόμορφα πλαίσια.
Στη μονή του Οσίου Δαβίδ, στο τεταρτοσφαίριο της κόγχης του ιερού Βήματος, έχουμε το Χριστό αγένειο μέσα σε κυκλική δόξα. Κάθεται σε ουράνιο τόξο, υψώνει το δεξί του χέρι, ενώ με το αριστερό κρατάει ειλητάριο ανοικτό. Περιβάλλεται από τα τέσσερα σύμβολα των Ευαγγελιστών, ενώ στις δύο γωνίες παριστάνονται οι προφήτες Ιεζεκιήλ και Αββακούμ. Κάτω από τα πόδια Του ρέουν τέσσερις κρουνοί που συμβολίζουν τους τέσσερις ποταμούς της Εδέμ. Γεών, Φισών, Τίγρη και Ευφράτη.
Από τον 5ο αιώνα, σώζονται στο ναό του Αγίου Δημητρίου δύο ψηφιδωτές παραστάσεις, στο νοτιοδυτικό τοίχο. Στη μία εικονίζεται ο άγιος Δημήτριος να προστατεύει παιδιά που τα οδηγουν κοντά του και στην άλλη με άγγελο που σαλπίζει.
Απ’ τις αρχές του 6ου ως τα μέσα του 7ου αιώνα, στον ίδιο ναό, όπου και διατηρούνταν το λείψανο του αγίου, έχουμε μια σειρά από ψηφιδωτά που είναι αφιερωμένα από ιδιώτες ή επίσημα πρόσωπα προς τον προστάτη άγιο. Οι εικόνες αυτές είναι οι πρώτες ατομικές εκφράσεις λατρείας στα άγια λείψανα. Αποκαλύφθηκαν το 1907 στους πεσσούς του Ιερού Βήματος και στο δυτικό τοίχο και είναι ο άγιος Δημήτριος με τους κτήτορες του ναού, ο άγιος Δημήτριος με δύο παιδιά που προστατεύει, ο άγιος Δημήτριος με τέσσερις κληρικούς,  ο άγιος Σέργιος, ο άγιος Δημήτριος με διάκονο και η Θεοτόκος με τον άγιο Θεόδωρο.
Στη Ρώμη, στην Παναγία Ματζόρε, έχουμε πολλά ψηφιδωτά από τον 5ο αιώνα. Μέχρι τότε στους εθνικούς ναούς σχεδίαζαν το "τόξο του θριάμβου" με νίκες των Ρωμαίων αυτοκρατόρων. Εδώ για πρώτη φορά έχουμε το" θριαμβευτικό τόξο της νέας πίστεως" με τον "Αποκαλυπτικό θρόνο." Παριστάνεται ο κενός θρόνος του Κυρίου με τους κορυφαίους αποστόλους να στεκονται δεξιά και αριστερά.  Σε τιμητική θέση, γιατί ο ναός είναι αφιερώμένος στη Θεοτόκο, εξυμνείται το δόγμα για το "Αειπάρθενον της Θεοτόκου" με σκηνές από το βίο της. Επίσης εικονίζονται παραστάσεις από την Καινή και την Παλαιά Διαθήκη.
Στη Β. Ιταλία, στη Ραβέννα, έχουμε έξοχα ψηφιδωτά.
Στο μικρό μαυσωλείο της Γκάλα Πλακιντία που ήταν θυγατέρα του Μ. Θεοδοσίου, στον τρούλο μεγάλος σταυρός προβάλλει στο κυανό βάθος, το διάστικτο από χρυσούς αστέρες. Στα σφαιρικά τρίγωνα τα σύμβολα των τεσσάρων ευαγγελιστών, ενώ στα τόξα από κάτω, προφήτες και απόστολοι ανάμεσα σε κλαδιά αμπέλου, ρόδα και κρίνα. Στο τύμπανο της εισόδου έχουμε την υπέροχη, συμβολική παράσταση που ο Χριστος εικονίζεται ως καλός ποιμήν.
Στο Βαπτιστήριο των Ορθοδόξων, στο κέντρο του τρούλου, την παράσταση της βάφτισης του Χριστού  περιβάλλει κύκλος με τους δώδεκα αποστόλους, ενώ κι αυτόν περιβάλλει μεγαλύτερος με συμβολικές παραστάσεις.
Στον 'Αγιο Απολλινάριο τον Νέο έχουμε ψηφιδωτά από τον 5ο και 6ο αιώνα. Πάνω σε χρυσό βάθος απλώνονται τα θέματα σε τρεις ζώνες, πάνω από τις τοξοστοιχίες. Στην επάνω ζώνη αχιβάδες χωρίζουν θέματα από τα θαύματα, τις παραβολές και τα Πάθη του Χριστού. Στη μεσαία εικονίζονται τριάντα δύο ολόσωμοι προφήτες και πατριάρχες, ανάμεσα στα παράθυρα. Στην κάτω ζώνη, στο νότιο τοίχο παριστάνεται πομπή Μαρτύρων. Είκοσι έξι άγιοι με λευκούς χιτώνες βαδίζουν σ’ ένα πρασινωπό λιβάδι προς τον ένθρονο Χριστό που κάθεται ανάμεσα σε τέσσερις αγγέλους, για να του προσφέρουν το στέφανο του μαρτυρίου τους. Στο βόρειο τοίχο παριστάνεται πομπή είκοσι δύο αγίων γυναικών. Κατευθύνονται προς τη Θεοτόκο που κάθεται  σε θρόνο με το Θείο Βρέφος, για να της χαρίσουν το στέφανο του μαρτυρίου που το κρατούν με τα χέρια τους που είναι σκεπασμένα με το πέπλο, σε ένδειξη σεβασμού. Την πομπή οδηγούν οι τρείς μαγοι που Της προσφέρουν κι αυτοί τα δώρα τους.
Στον 'Αγιο Βιτάλιο έχουμε εξαίρετα ψηφιδωτά. Στο θριαμβευτικό τόξο εικονίζονται οι ιερές πόλεις, Βηθλεέμ και Ιερουσαλήμ που συμβολίζουν αντιστοιχα τη Γέννηση και την Ανάσταση. Στους πλάγιους τοίχους έχουμε προεικονιστικές παραστάσεις της θυσίας του Χριστού και της Θείας Ευχαριστίας, ενώ στα ψηλότερα τους ευαγγελιστές με τα σύμβολά τους και αγγέλους. Στην κορυφή της καμάρας του Ιερού Βήματος βρίσκουμε την προεικονιστική και συμβολική παράσταση του Αμνού μέσα σε έναστρη κυκλική δόξα. Την κρατούν τέσσερις άγγελοι που με τα σώματά τους σχηματίζουν σταυρό. Στο τεταρτοσφαίριο της κόγχης παριστάνεται ο Χριστός στον Παράδεισο. Νέος, αγένειος, κάθεται στη σφαίρα του κόσμου, δορυφορούμενος από δύο αγγέλους. Με το δεξί του χέρι δίνει στέφανο στον άγιο Βιτάλιο. Αριστερά, δίπλα στον άλλον άγγελο, ο επίσκοπος Εκκλήσιος κρατάει ομοίωμα του ναού. Στο νότιο τοίχο του ναού βρίσκουμε το ψηφιδωτό που παριστάνει την αυτοκράτειρα Θεοδώρα με την ακολουθία της. Η Θεοδώρα προχωράει κρατώντας τη διάλιθη κύλικα και την ακολουθούν επτά κυρίες της τιμής. Μπροστά της βρίσκονται δύο αξιωματούχοι. Ο ένας σηκώνει το παραπέτασμα της θύρας του ναού. Στο βόρειο τοίχο ο Ιουστινιανός με φωτοστέφανο, κρατάει τη  χρυσή φιάλη, ενώ περιστοιχίζεται από αξιωματούχους, πολιτικούς και στρατιωτικούς. Δίπλα του ο αρχιεπίσκοπος Μαξιμιανός ακολουθείται από έναν διάκονο που κρατάει το Ευαγγέλιο κι έναν υποδιάκονο που κρατάει θυμιατήρι. Κατευθύνονται προς το Χριστό της αψίδας. Στα αγγεία που κρατούν ο Ιουστινιανός και η Θεοδώρα έχουν τα χρηματα που προσέφεραν για το ναό, όπως και οι τρεις μάγοι που πρόσφεραν δώρα στο Χριστό και συμβολικά εικονίζονται στο κάτω μέρος της χλαμύδας της αυτοκράτειρας (546 - 548).
Στον 'Αγιο Απολλινάριο τον Παλαιό σώζονται λίγα ψηφιδωτά από τον 6ο αιώνα. Παράσταση με τον άγιο Απολλινάριο που εικονίζεται δεόμενος μέσα σε ωραίο τοπίο με δώδεκα πρόβατα που συμβολίζουν το ποίμνιό του. Πιο πάνω, χρυσός σταυρός με τη μορφή του Χριστού στο κέντρο της ένωσης των κεραιών του. Εικονίζονται δεξιά και αριστερά του ο Μωυσής και ο Ηλίας, ενώ από κάτω του τρία πρόβατα. Είναι συμβολική παράσταση της Μεταμόρφωσης του Χριστού.
Στην Ιταλία, στη βασιλική της Παρέντζου έχουμε ψηφιδωτά αυτής της εποχής. Στο τεταρτοσφαιριο της κόγχης τη Θεοτόκο ένθρονη, βρεφοκρατούσα, δορυφορούμενη από αγγέλους. Στο χείλος της κόγχης, μέσα σε μετάλια, στηθάρια αγίων γυναικών και από κάτω, μεταξύ των παραθύρων, ολόσωμοι άγγελοι. Αριστερά της κόγχης εικονίζεται ο Ευαγγελισμός και δεξιά η επίσκεψη στην Ελισάβετ. Στο θριαμβευτικό τόξο ο Χριστός.
Στη μονή της Αγίας Αικατερίνης του Σινά, βρισκουμε ψηφιδωτά που χρονολογούνται λίγο αργότερα από το 550. Στο καθολικό, στην κόγχη, έχουμε τη μεταμόρφωση του Χριστού. Γύρω απ’ αυτή την παράσταση στηθάρια αποστόλων και μαρτύρων, ενώ από πάνω δύο παραστάσεις του Μωυσή. Δεξιά δέχεται τις πλάκες του Νόμου κι αριστερά παριστάνεται διπλα στην Καιομένη Βάτο.
Στην Κύπρο, στο τεταρτοσφαίριο του ναού της Παναγίας Κανακαρίας στη Λαθράγκωμη, διασώζεται ένα μεγάλο μέρος της ψηφιδωτής διακόσμησης, η οποία χρονολογείται από τον 6ο αιώνα. Η Παναγία ένθρονη, βρεφοκρατούσα μεταξύ των Αρχαγγέλων. Την σύνθεση περιβάλλουν τα στηθάρια των αποστόλων και του Χριστού.
Στο ναό της Παναγίας Κυράς, κοντά στο χωριό Λιβάδι, σώζεται μέρος από το ψηφιδωτό της κόγχης με τη Θεοτόκο σε χρυσό βάθος.
Στο ναό της Παναγίας Αγγελόκτιστης στο Κίτι, η Θεοτόκος εικονίζεται όρθια, αριστεροκρατούσα, ανάμεσα στους Αρχαγγέλους. Τοποθετείται γύρω στις αρχές του 7ου αιώνα.
Στη Σαλαμίνα της Κύπρου, στο Αγίασμα του Νικομήδους έχει διασωθεί η μορφή του Χριστού.